Café 1640: een bijzondere plek midden in Alphen

Het historische Schoutenhuis in het centrum van Alphen aan den Rijn is voor veel inwoners een vertrouwde plek. Wat ooit begon als Lunchroom Schoutenhuis groeide uit tot Café 1640: een horecaplek met een duidelijke maatschappelijke missie. Achter de schermen werken cliënten van zorgorganisatie Ipse de Bruggen, vrijwilligers en horecaprofessionals dagelijks samen. We spraken met bestuursvoorzitter Gijs van Ooi van Stichting Vrienden van het Schoutenhuis en locatiemanager Heleen Berkenpas over het ontstaan, de mensen achter het café en de bijzondere rol die het inmiddels speelt in de Alphense samenleving.

Hoe is Café 1640 eigenlijk ontstaan?

Gijs: “Het pand zelf mogen we nog steeds gewoon het Schoutenhuis noemen. Dat gebouw heeft een lange geschiedenis. Rond 2006 ontstond het idee om er iets maatschappelijks mee te doen. We hebben toen een businessplan gemaakt. In dezelfde periode werd het pand gerestaureerd. Dat was best bijzonder voor mij persoonlijk, want ik kwam uit de financiële wereld en werkte destijds bij Woonforte, de verhuurder van het pand. Maar juist daarom vond ik het zo mooi om iets met maatschappelijke waarde te realiseren.”

Al snel kwam er contact met zorgorganisatie Ipse de Bruggen. Samen ontstond het idee voor een horecagelegenheid waar mensen met een licht verstandelijke beperking werkervaring kunnen opdoen, midden in de samenleving.

“Dat is vanaf het begin eigenlijk meteen gelukt,” vertelt Gijs. “We hebben hier zo’n tien tot vijftien werkplekken voor mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken.”

Hoe ziet dat in de praktijk eruit?

Heleen: “Op dit moment werken hier veertien cliënten van Ipse de Bruggen. Gemiddeld zijn er per dag zo’n zeven aan het werk. Ze draaien mee in de bediening, achter de bar of in de keuken. Dat gebeurt altijd met begeleiding. Ipse levert de medewerkers én een begeleider. Daarnaast hebben we nog het kernteam, bestaande uit Arjan (kok), Ruthy en Marlène (beide werkbegeleider), Lindsay (vaste zaterdaghulp) en ik, locatiemanager.” Daarnaast krijgen we ondersteuning van een flinke groep vrijwilligers.

Sommige medewerkers werken al jaren bij het café. Eén van hen is Arlet, die inmiddels tien jaar in dienst is.

Arlet: “De bediening en de bar vind ik het allerleukste. Klantvriendelijkheid vind ik één van de belangrijkste dingen. Vaste klanten die terugkomen, een praatje maken — dat vind ik hartstikke leuk. En het is ook gezellig met mijn collega’s. Ik vind eigenlijk alles leuk!”

Naast haar werk houdt Arlet van fietsen en streetdance, en werkt ze vier dagen per week in het café. “En soms krijg ik ook nog fooi,” zegt ze trots.

*tekst loop door onder de foto

Eén team: cliënten, vrijwilligers en horecaprofessionals. Achter Café 1640 staat een bijzondere samenwerking.

Gijs: “De Stichting Vrienden van het Schoutenhuis is eigenaar van het restaurantconcept. We huren het pand en hebben twee belangrijke contracten: één met Ipse de Bruggen voor de medewerkers en één met de Compas Group, die het professionele horecagedeelte verzorgt.”

Heleen stuurt het dagelijks werk aan. Maar minstens zo belangrijk is de groep vrijwilligers. “Die groep is in de loop van de jaren behoorlijk gegroeid,” vertelt ze. “We hebben nu veertien vrijwilligers: elf dames en drie heren. Veel mensen komen via via, lopen een paar keer mee en blijven dan hangen. Het is een ontzettend hecht team geworden.”

Volgens Gijs vormen cliënten, vrijwilligers, begeleiders en horecaprofessionals samen één geheel: “Dat is echt het team van Café 1640.”

Van Lunchroom Schoutenhuis naar Café 1640. Het café bestaat al bijna twintig jaar. Waarom kwam er een nieuwe naam?

Gijs: “Het heette vroeger Lunchroom Schoutenhuis. Twintig jaar geleden hebben we snel een interieur uitgezocht en zijn we open gegaan tijdens Open Monumentendag in 2007. Maar na verloop van tijd voelde die naam een beetje klassiek en ouderwets.”

Toen het interieur en concept werden vernieuwd, kwam ook de naam ter sprake. “We wilden echt opnieuw kijken: welk concept past bij deze tijd? Welke doelgroep willen we aanspreken? Toen ontstond de naam Café 1640, verwijzend naar de geschiedenis van het pand. Dat voelde meteen beter.” Toch blijft de oude naam nog steeds rondzingen. “Veel mensen noemen het nog steeds het Schoutenhuis,” lacht Heleen. “En dat vinden we eigenlijk ook wel mooi.”

De vernieuwing had een duidelijk doel: een bredere doelgroep bereiken en meegaan met de tijd.

Heleen: “Onze oudere vaste gasten wilden we natuurlijk houden. Die zijn gek op de jongens en meiden die hier werken. Maar we wilden ook dat jongere mensen zich welkom voelen. En dat lukt. Je ziet nu echt meer mix van leeftijden binnenkomen.”

Jullie doen ook veel op sociaal vlak. Kun je daar iets over vertellen?

Heleen: “Ja, dat is iets waar we echt trots op zijn. Samen met Participe organiseren we elke woensdagmiddag een maaltijd voor mensen die zich eenzaam voelen of weinig sociale contacten hebben.”

Wat begon als een experiment eens per twee weken, groeide snel uit tot een succes. “Nu doen we het elke week. Mensen zitten in vaste groepjes en er zijn echt vriendschappen ontstaan. Dat is ontzettend mooi om te zien.” Voor een klein bedrag — momenteel €6,25 — krijgen bezoekers een warme maaltijd en drinken.

“Participe helpt financieel mee, zodat het toegankelijk blijft. Het gaat echt om ontmoeting.” Daarnaast organiseert Participe op maandag het Participe Café in Café 1640, waar inwoners terecht kunnen met vragen over welzijn, het dagelijkse leven en meedoen met activiteiten. .

Is het lastig om horeca en maatschappelijke doelen te combineren?

Gijs: “Het is altijd zoeken naar balans. Je werkt met een klein team en je wilt zowel een goed horecabedrijf runnen als een veilige werkplek bieden.”

Daarbij speelt financiering ook een rol.

“Het pand wordt door Woonforte tegen een maatschappelijk verantwoorde prijs verhuurd. In het verleden hadden we meer sponsors, maar dat is minder geworden. Daarom werken we nu ook met fondsenwerving. Dat helpt ons om deze plek mogelijk te blijven maken.”

Een plek waar mensen zich ontwikkelen

Wat Gijs misschien wel het mooiste vindt, is de ontwikkeling van de medewerkers. “Ze komen hier uit verschillende woonvormen: thuis, semi-zelfstandig of vanuit een woongroep. Sommigen werken hier al vanaf het begin. Het is prachtig om te zien hoe ze groeien in hun rol.”

Sommige cliënten combineren Café 1640 met een andere werkplek. “Dat is soms nodig, zodat het niet te zwaar wordt. Maar juist daardoor blijft het leuk voor ze.”

“Als je een pure werkplek zoekt, moet je hier zijn”

Voor medewerker Arlet is het duidelijk waarom ze hier zo graag werkt. “Dit is de beste horecagelegenheid van Alphen aan den Rijn!” zegt ze lachend.

En volgens Gijs en Heleen zit daar precies de kracht van Café 1640: een plek waar gastvrijheid, ontmoeting en maatschappelijke betrokkenheid samenkomen.