Bij Castellum ontdekken jonge Alphenaren cultuur niet alleen op een passieve, maar ook op een actieve manier.  Dit zorgt voor veel nieuwe inzichten en energie. Samen met scholen en andere partners zorgt Castellum voor een laagdrempelig programma.  

Het stigma dat theater ‘iets voor oudere mensen is’ verdwijnt steeds meer. Dat merkt Annelies de Jeu, Creatief Producent bij Castellum. Zij houdt zich bezig met coproducties, contact met scholen, en het verlagen van de drempel naar het theater. “Wij laten kinderen en jongeren zien hoe tof theater eigenlijk is. Dat doen we niet alleen door ze kennis te laten maken met theatervoorstellingen, maar vooral ook door allerlei projecten waarin ze zelf aan de slag gaan met theater.”

Zelf ontdekken en beleven

Het festival CREATE! is volgens Annelies een mooi voorbeeld. “Dit organiseren we samen met de bibliotheek en jongerenwerkers. Op het festival kunnen jongeren allerlei workshops volgen, onder andere op gebied van cultuur. Hierdoor verleggen ze hun grenzen en ontdekken ze dingen waarmee ze anders niet in aanraking zouden komen.” Een ander succesvol project is de Castellum Dance Crew: een project met jongeren die op dansscholen in de gemeente zitten. “Zij krijgen korting op dansvoorstellingen bij ons en kunnen gratis workshops volgen van professionals uit de danswereld”, vertelt Annelies. “Ze bekijken niet alleen de voorstellingen, maar gaan ook in gesprek met de makers en leren zo meer over het proces van theater maken. Die wisselwerking tussen ‘doen’ en ‘zien doen’ werkt inspirerend.”

Drempel verlagen

Theater toegankelijk maken is de sleutel tot interesse wekken, volgens Annelies. “Dat zien we ook terug bij Wijkjury Jong, een project dat is opgezet voor jongeren die niet of nauwelijks naar theater gaan. Hierbij bekijkt een groep jongeren een jaar lang iedere maand een voorstelling, met daarna een nagesprek met acteurs. Dit zijn jongeren die in eerste instantie zeggen ‘dit is niks voor mij’. Maar door ze mee te nemen in wat theater allemaal is zien we vaak een ‘klik’ ontstaan bij jongeren. Meestal op een bepaald genre, zoals dans. We horen dan: ‘Ik wist niet dat theater zo leuk zou zijn!’ Vervolgens willen ze er vaak meer mee doen.”

Kun je dit als werk doen?

Dat ziet ze ook terug bij de rondleidingen achter de schermen, voor leerlingen van voortgezet onderwijs en mbo. “Die rondleiding noemen we de backstage tour,” lacht ze, “dat klinkt beter. Als ze op het toneel staan, zien ze opeens hoeveel lampen en techniek erbij komen kijken en dat enthousiasmeert. Dan hoor je jongeren zeggen: ‘Wauw, ik wist niet dat je dit als werk kunt doen!’ Met name leerlingen van praktische opleidingen zie je daar heel erg op aangaan. Wij leren er zelf trouwens ook veel van, omdat we tijdens de tours in gesprek gaan met de jongeren. Dan vragen we bijvoorbeeld: ‘Kom je zelf ook wel eens in het theater? En waarom dan wel, of niet? Wat mis je nog?’ Dat geeft waardevolle inzichten.”

Met de klas op het podium

Castellum biedt daarnaast middelbare scholen letterlijk een podium. “We stellen ruimte, faciliteiten en advies ter beschikking voor voorstellingen die ze willen maken. Het Groene Hart Lyceum voert hier bijvoorbeeld al jaren Odysseus op, het Scala College organiseert hier Scala on Stage, cultuurdagen en workshops. Jongeren leren het meeste van zelf doen. Dat zien we ook terug bij Theater Na de Dam: daarbij verwerken jongeren verhalen van mensen die zelf de oorlog hebben meegemaakt in een voorstelling. Daardoor leren jongeren zo veel: ze leren niet alleen over de oorlog, maar ze leren ook samenwerken en verhalen vertalen naar een optreden.”

Open voor eigen invulling

Naast zelf aan de slag gaan met theater is ook het bekijken van voorstellingen natuurlijk een belangrijke en leerzame functie van Castellum. Ieder jaar bezoeken duizenden leerlingen via de basisschool voorstellingen. “Dat is vaak hun eerste kennismaking met het theater. We gaan altijd graag met scholen in gesprek over waar leerlingen behoefte aan hebben”, vertelt Annelies. “We overleggen nu bijvoorbeeld met basisschool De Stromen, een school met veel leerlingen met een niet-Nederlandse achtergrond. Zij zijn aangesloten bij het landelijke programma ‘Maak Ruimte voor Creativiteit’. Onlangs hebben de leerlingen bij ons een voorstelling bezocht zonder tekst, maar mét dans, beweging en muziek. Dat is heel geschikt als nog niet alle kinderen de Nederlandse taal goed beheersen. Zo kijken we samen wat past bij de leerlingen.”

Cultuur helpt bespreken

Cultuur is tenslotte volgens Annelies bij uitstek de manier om onderwerpen bespreekbaar te maken. “Neem bijvoorbeeld de show Meet: DESTINY van Danstheater AYA. Dat gaat over een opkomende jongere zangeres, die over andere onderwerpen wil zingen dan haar manager wil. Zij wil bijvoorbeeld geweld tegen vrouwen aankaarten. Als onderwerpen als identiteit, discriminatie, en shaming door jonge acteurs worden besproken, is het voor jongeren makkelijker om er ook over te praten. Niets is zo mooi als dat we merken dat na afloop van de voorstelling nog erover wordt doorgepraat.”